kedi tırmalaması kuduz yaparmı

Kuduz; genellikle hastalığı taşıyan bir hayvanın ısırmasıyla bulaşan memelilerin önlenebilir bir viralhastalığıdır. Kuduz vakalarının büyük bir çoğunluğu rakun, kokarca, yarasa ve tilki gibi yabani hayvanlarda görülmektedir. Evcil hayvanlardaki kuduz vakaları, bildirilen olaylar içerisinde % 10’dan daha azını oluşturmaktadır ve daha sık olarak kedi, köpek ve sığırlarda görülmektedir.

1- Kuduzun Halk Sağlığındaki Önemi

Son 100 yıllık süreçte, ABD’de kuduz vakalarının görünümünde belirgin bir değişim olmuştur. Günümüzde yayınlanan raporlarda hayvanlara ait tüm vakaların % 90’ından fazlası yabani hayvanlarda görülürken, 1960’dan önce bu vakaların büyük çoğunluğunu evcil hayvanlar oluşturmaktadır. Bugün için doğal kuduz taşıyıcıları yabani et yiyenler ve yarasalardır. Kuduza bağlı insan ölümlerin sayısı yüzyılın başında yıllık olarak 100’ün üzerinde iken 1990’da bu sayı yıllık 1-2 düzeyine düşmüştür. Modern anlamda korunma hemen hemen % 100 başarıya ulaşmıştır. ABD’de kuduza bağlı insan ölümleri genellikle bu işin ehemmiyetini bilmediğinden dolayı sağlık yardımı almayan kişilerde meydana gelmektedir.

Korunma ve kontrol:

Hastalık belirtilerinin görülmesinden sora kuduzun tedavisi yoktur. Bununla birlikte 20 yıl önce bilim adamları maruz kalmadan sonra yada maruz kalmadan önce koruma için verilen son derece etkili yeni bir kuduz aşısı geliştirmişlerdir.

Maruz kalma öncesi korunma : Maruz kalma öncesi aşılama veteriner Hekimler, hayvan bakıcıları, bazı laboratuar çalışanları gibi yüksek risk grubu içerisindeki kişiler, ve kuduz taşıyabilen hayvanlarla sürekli temas halinde olabilecek kişilere uygulanmaktadır.

Maruz kalma öncesi koruma takvimi : 0. 7. 21. yada 28 olmak üzere 3 doz kuduz şeklinde önerilmektedir.

Maruz kalma sonrası korunma :Muhtemelen kuduz bir hayvanın ısırmasına maruz kalan kişileri kapsamaktadır. Olası maruz kalmalar kuduz hayvanın ısırması yada tükürük gibi enfekte doku ile müköz mebranların kontaminasyonunu kapsamaktadır.Korunma olası bir maruz kalmadan hemen sonra başlar. Kuduza maruz kalma sonrası koruma uygulaması tıbbi bir zorunluluktur. Doktorlar kuduza her bir muhtemel maruz kalmayı değerlendirmeli ve yerel yada ülkesel bazda halk sağlık memurlarını kuduz koruması ile ilgili olarak uyarmak zorundadır.

Olası bir maruz kalma sonrası ne yapılmalı ?

Olası bir kuduz hayvana maruz kalınmış ise, yara bölgesi sabun ve su ile iyice yıkanmalı ve acilen tıbbi yardım aranmalıdır. Sağlık hizmetleri sağlayan biri yara ile ilgilenecek ve kuduza maruz kalma riskini tayin edecektir. Aşağıdaki bilgiler sağlık hizmeti sağlayan kişiye yardımcı olacaktır.

-Olayın coğrafi yeri

-Olaya karışan hayvan tipi.

-Maruz kalmanın nasıl meydana geldiği,

-Isıran hayvanın aşı durumu

-Hayvanın emniyetle karantinaya alınıp alınmadığı ve

kuduz yönünden incelenip incelenmediği,

Kuduzun yayılmasını önlemek için neler yapabiliriz ?

Sorumlu bir evcil hayvan sahibi olarak

-Tüm kedi ve köpeklerin zamanında aşılarını yaptırın. Bu işlem sadece evcil hayvanlarınızın kuduzdan korunmasında değil ayrıca hayvanınızın yabani bir hayvan tarafından ısırılması durumunda sizin korunmanızı sağlayan bir engel olması yönü ile de önemlidir.

-Evcil hayvanınızı yabani hayvanlarla temasa gelmemesi için direk gözetim altında tutun. Eğer evcil hayvanınız yabani bir hayvan tarafından ısırılmış ise acilen hayvanınız için bir Veteriner Hekim arayın.

-Çevrenizde herhangi başıboş bir hayvan görürseniz yerel hayvan kontrol merkezini arayın. Bu tür hayvanlar aşılanmamış olabilir ve hastalıkla çevrenizi bulaştırabilir.

-Bakamayacağınız istenilmeyen evcil hayvanlarınızın sayısını azaltmak için hayvanlarınızı kısırlaştırın.

-Başıboş hayvanlarla direk temastan kaçının.

-Yabani hayvanlardan uzak durun.

-Vahşi hayvanları hiçbir zaman edinmeyin ve evinize getirmeyin.hasta hayvanlara bakmaya teşebbüs etmeyin yardım için bir hayvan kontrol veya kurtarma merkezini arayın.

-Çocuklarınıza başıboş hayvanlara (evcil yada yabani) hiçbir zaman dokunmamaları gereltiğini öğretin.

-Ev ve diğer yaşanılan alanlara bu hayvanların girişi önlenmeli.

Kendi evcil hayvanımı kuduzdan nasıl koruyabilirim ?

Hayvanınızı kuduzdan koruyabilmeniz için birkaç şey vardır.

Birincisi düzenli bir şekilde Veteriner Hekimi ziyaret edin ve tüm kedi ve köpeklerinizi kuduza karşı zamanında aşılatın

İkincisi ev içinde dahi kedi ve köpeklerinizi sürekli gözlem altında tutun

Üçüncüsü, istenilen özeni yada düzenli aşılamaları yaptıramayacağımız istenilmeyen evcil hayvanların sayısını azaltmak için hayvanlarınızı kısırlaştırın.

Son olarak kendi çevrenizdeki tüm başıboş hayvanların ortadan kaldırmak için hayvan kontrol merkezlerini arayın.


Evcil hayvanımı niçin kuduz aşısı yaptırmak zorundayım ?

Kuduz olaylarının büyük çoğunluğu vahşi hayatla meydana geldiği halde evcil hayvanlara maruz kalmalarının bir sonucu olarak birçok insan kuduz aşısı yaptırmaktadır. Bu durum evcil hayvanlardaki kuduzun önlenmesinin büyük bir maliyetinin olduğunu göstermektedir. Yabani hayvanlarda evcil hayvanlardan daha fazla kuduz görülürken evcil hayvanlarla insanların teması daha fazladır. Kendi evimizdeki hayvanlarımıza yada diğer hayvanlara kuduz bir yabani hayvanın ısırması ile bulaşabilmektedir. Kuduz evcil hayvanlara dağıldığında insanlar içinde risk artmaktadır. Bu nedenle evdeki hayvanları bir Veteriner Hekime düzenli olarak aşılatmalıyız.

Çevredeki bir kedi beni ısırırsa ne yapayım ?

Herhangi bir hayvanın ısırması durumunda hemen tıbbi yardım almalısınız. Kedi yada köpek sizi ısırdığında sağlıklı görülür ise sahibi tarafından 10 gün gözlem altında tutulur. Aşılamaya ihtiyaç yoktur. Isıran hayvan ısırma sırasında hasta ise yada 10 günlük karantina esnasında hastalanıyorsa hastalık belirtileri bir Veteriner hekim tarafından değerlendirilmeli ve aşı koruması hakkında doktor tavsiyeleri alınmalıdır. Karantina esnasında hastalık belirtileri göstermiyorsa ısıran hayvanın ısırdığı esnada kuduz olmadığına kanaat getirilir.

Evcil hayvanımı yabani bir hayvan ısırırsa ne yapayım ?

Test etme imkanı olmayan bir yabani et yiyen, memeli yada bir yarasa bir hayvanı ısırmış yada tırmalamışsa kuduza maruz kalmış olarak kabul edilmelidir. Bir kuduz hayvan tarafından ısırılmış aşılanmamış kedi veya köpek hemen ötenazi ile öldürülmelidir. Eğer bunun yapılmasını istemiyorsanız hayvan 6 ay çok titiz bir izolasyona alınmalı ve serbest bırakılmadan 1 ay önce aşılanmalıdır. Aşılaması tamamlanmış hayvanlarda olayın esaslarını dikkate alarak bir değerlendirme yapmaya ihtiyaç vardır. günümüzde aşılanmış kedi ve köpekler 45 gün gözlem altında tutulmalıdır.

İnsanlarda kuduz

Kuduz nasıl bulaşır ?

Kuduz genellikle kuduz bir hayvanın ısırmasıyla geçer. Ayrıca daha nadir bir ihtimal olarak kuduz bir hayvanın tükürük gibi hastalıklı materyalin direk olarak gözler burun yada bir yara ile temasa gelmesi ile de bulaşabilir.

Isırma

Omurilik ve beyine ulaşma

Beyinde çoğalan virus tükürük bezlerine geçer ve hastalık belirtileri görülmeye başlar. Kuluçka süresi (hastalık etkeninin vücuda girmesinden belirtilerin görülmesine kadar geçen süre) birkaç günden birkaç yıla kadar değişebilmektedir. Genellikle 1-3 ay.

Belirtiler çıktıktan sonra genellikle hasta canlı 7 gün içinde ölür.

Kuduz virusu merkezi sinir sistemini enfekte eder, ensefalopati ve nihayetinde ölüme yol açar.

İnsanlarda kuduzun ilk belirtisi grip benzeri non spesifik halsizlik, ateş yada baş ağrısı gibidir. Isırık bölgesinde rahatsızlık yada felç gelişebilir. Hastalık ilerlediğinde sinirsel semptomlar görülür ve bu semptomlar uykusuzluk, kaygı, şaşkınlık,zihinsel karışıklık, sıkıntı sayıklama, Anormal davranış, hafif ya da kısmi felç, eksitasyon, halüsinasyon, ısırma isteği, tükürük salgısında artma, güç yutkunma ve sudan korkmak şeklinde ortaya çıkar. Hastalığın akut dönemi 2-10 gün içinde sonuçlanır. Hastalık daima ölümle sonuçlanmakta olup önlenmesi amacıyla immunoglobulin ve aşı uygulamaları yapılır.

Bir hayvanın ısırması dışında başka bir yolla kuduza yakalanabilir miyim ?

Kuduza ısırma dışında maruz kalmalar nadirdir. Tırmalama veya açılmış kısımlar, açık yaralar ve müköz membranların kuduz bir hayvana ait tükürük yada diğer potansiyel hastalık materyali ile (beyin dokusu gibi) bulaşması ısırma dışındaki maruz kalmaları oluşturmaktadır. Nadiren yayınlarda ısırma dışındaki bulaşmaya maruz kalma sonrası korunmada gösterilmektedir.

Kuduz virusunun nefesle alınmasıyla da potansiyel bir ısırma dışı bulaşma yolu oluşturmaktadır. Ancak laboratuar çalışmaları dışında çoğu kişinin bir kuduz virusunu nefesle alma ihtimali çok düşüktür.

Diğer temaslardan bir kuduz hayvanın sevilmesi yada kuduz bir hayvanın kan idrar ve dışkısıyla bir bulaşma söz konusu olmaz ve korumaya gerek yoktur.

Bir maruz kalmadan ne kadar sonra tıbbi yardım almalıyım ?

Maruz kalmadan sonra mümkün olduğunca çabuk bir tıbbi yardım alınmalıdır.

Kuduza maruz kalmış isem ne tip bir tıbbi müdahale alacağım ?

Hastalığa bağlı bozuklukların azaltılması için en etkili metotlardan biri sabun ve su ile yara bölgesinin baştan başa yıkanmasıdır. Kuduza maruz kalmış birine uygulanan spesifik tıbbi uygulamalara maruz halin sonrası korunma demektir. Maruz kalma sonrası korunmada bir doz immun globulin ve 28 günde 5 doz kuduz aşısı yapılmaktadır. İmmun globulin ve bir doz aşı maruz kalmadan mümkün olduğu kadar hemen sonra verilmelidir. Aşının diğer dozları 1. Aşılamadan sonra 3. 7. 14. Ve 28. Günlerde yapılmalıdır. Günümüzde asılar nispeten risksizdir ve koldan yapılmaktadır.

Kuduz aşısı beni hasta yapar mı ?

Kuduz aşısının ve immun globulinin zararlı reaksiyonları yaygın değildir. Bugün kullanımdaki daha yeni aşılar önceki mevcut aşılardan daha az zararlı etkilere yol açarlar. Enjeksiyon yerinde ağrı,kızarıklık,şişme yada kaşınma gibi hafif bölgesel reaksiyonlara neden olmaktadır. Nadiren baş ağrısı, mide bulantısı, karın ağrısı,kas ağrısı ve baş dönmesi olabildiği bildirilmiştir. Bölgesel ağrı ve düşük düzeyde ateş kuduz immunglobulini enjeksiyonunu takibende görülebilmektedir.

Kuduz bir kişiden diğerine geçer mi ?

İnsandan insana kuduzun geçişi sadece kornea transplantasyonu yapılan 8 alıcı oluştuğu bilinmektedir. Vericilerin her birinde yapılan gözlemde kuduz olgusu kanıtlanmış yada kuduza uyan bir hastalıktan ölmüşlerdir. Bu 8 olay 5 farklı ülkede meydana gelmiştir. Thailand (2), Hindistan (2), İran (2), ABD (1) , Fransa (1). Kornea transplantasyonu için getirilen sıkı kurallar bu riski azaltmıştır.

Korneal transplantasyon dışında hasta insanlar tarafından ısırılma ya da ısırma dışı maruz kalmalar teorik olarak kuduzun bulaşmasına yol açabilir, ancak bu gibi olaylara rastlanmamıştır. Kuduz bir insana ya da hastalıklı olmayan sıvı ve dokulara (idrar, kan, dışkı) dokunma gibi tesadüfi bir temas bir maruz kalma oluşturmaz ve bu kısımda maruz kalma sonrası korunmaya ihtiyaç duyulmaz. Ayrıca kuduz aşısı olan birine temasta kuduz için bulaşma oluşturmaz ve maruz kalma sonrası korumaya ihtiyaç duyulmaz.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: